banner_nomal-01.gif

Search

Phong tục cưới hỏi của đồng bào XTiêng Bình Phước

Dân tộc XTiêng (hay còn gọi là S’Tiêng) là một trong 54 thành phần dân tộc Việt Nam. Địa bàn cư trú của người XTiêng bao gồm ở các tỉnh như: Đồng Nai, Bình Dương, Bình Phước, Tây Ninh... Trong đó, số lượng cư dân tập trung tại khu vực tỉnh Bình Phước là nhiều nhất. Dân tộc XTiêng ở Bình Phước được phân thành hai nhóm địa phương, sự phân chia này đã được ngay chính bản thân người XTiêng ở khu vực Bình Phước thừa nhận đó là nhóm người XTiêng Bù Dek sinh sống chủ yêu ở vùng thấp và nhóm người XTiêng Bù Lơ sinh sống ở vùng cao.

Như bất kỳ một dân tộc nào ở Việt Nam, cưới hỏi đối với người XTiêng là một nghi thức quan trọng đối với một đời người. Phong tục cưới hỏi trong đời sống văn hóa của người XTiêng, cũng thể hiện nhiều giá trị khác biệt và đặc trưng của riêng một cộng đồng người. Trong lễ cưới của người XTiêng bao gồm có hai phần lễ là lễ cưới và lễ trả của (lễ cưới người được phiên âm là “Un Sail”, còn lễ trả của được gọi là “Ôch’ Rutl”).

Cũng như các dân tộc khác, khi đến tuổi trưởng thành thì việc lấy vợ gả chồng là điều tất yếu của mỗi con người. Đối với người XTiêng, khi đôi trai gái đã tìm hiểu và ưng thuận về tình cảm, người con trai sẽ là người chủ động báo cho bố mẹ mình biết về người con gái mà anh ta đã đem lòng yêu thương. Khi được cả gia đình đồng ý, gia đình nhà trai sẽ đến nhờ một người mai mối (người mai mối phải là người có uy tín trong cộng đồng, con cái đề huề, gia đình hạnh phúc và có khả năng giao tiếp tốt…), thông qua người mai mối này sẽ thông báo đến với bên nhà gái về mục đích của nhà trai việc người con trai của gia đình mình đã đem lòng yêu thương cô gái của gia đình bên nhà gái. Để đáp lại mối tình duyên này, bên gia đình nhà gái cũng làm những bước tương tự gần như nhà trai, đó là xác định lại việc người con gái của mình có đem lòng yêu thương người con trai kia không, nếu đúng và được cả gia đình đồng ý, bên nhà gái cũng sẽ mời một người làm mai sẽ đứng ra gặp mặt người mai mối bên nhà trai để trả lời. Việc thông tin qua lại của hai người mai mối được thực hiện bằng những câu hát lối theo hình thức đối đáp, hoặc những câu hát kể. Vì vậy, trong cưới hỏi của người XTiêng xưa cũng như hiện nay, vai trò của người mai mối là rất quan trọng, đôi khi nó còn quyết định đến sự thành bại nên duyên của đôi bạn trẻ. Thông qua sự trao đổi của người làm mai mối gia đình hai bên có thể nhanh chóng đi đến thống nhất việc cưới hỏi, cũng có khi do có những khúc mắc từ trước mà một gia đình không đồng ý cho chuyện nên duyên của đôi bạn trẻ, việc gỡ bỏ nỗi khúc mắc này phải nhờ vào uy tín và cách ăn nói khôn khéo của người làm mai mối.

Sau khi cả hai gia đình đều ưng thuận cho đôi bạn trẻ tiến hành lễ cưới, công việc tiếp theo đó là chọn ngày cưới và thống nhất về lễ vật trả của. Theo phong tục của người XTiêng, để cưới được vợ, gia đình bên nhà chàng trai phải có những hiện vật có giá trị để trả của cho gia đình nhà cô gái. Hình thức trả của này mang nhiều ý nghĩa, thứ nhất đây là việc làm để người con rể thể hiện sự đền đáp công ơn sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ người con gái, đồng thời các sính lễ trả của sẽ được gia đình nhà cô gái sử dụng để mời anh em, hàng xóm trong cùng poh, wăng ăn uống nhằm báo tin gia đình có con gái lấy chồng. Thứ hai, có thể nhận thấy rằng, đối với người XTiêng việc canh tác nương rẫy cần đến nguồn lao động của các thành viên trong gia đình, một lao động trưởng thành trong gia đình sau khi lấy chồng, nhà gái sẽ hao hụt một lao động, vì thế số sính lễ trả của có thể xem đây như một giá trị vật chất để nhà trai đền đáp lại sự thiếu hụt này.

Việc chọn ngày cưới, cũng như việc đưa ra con số về sính lễ trả của đều do nhà gái quyết định. Thông thường việc chọn sính lễ trả của sẽ được gia đình nhà cô gái tính như sau: Lúc trước, khi bố của cô gái tiến hành lập gia đình với mẹ của cô gái phải trả của bằng những sính lễ như thế nào, thì bây giờ gia đình nhà cô gái sẽ ra yêu cầu với bên gia đình nhà chàng trai những sính lễ tương đương như vậy. Với cách ấn định sính lễ trả của như vậy, do đó số lượng yêu cầu về sính lễ sẽ tùy thuộc vào từng đặc thù của mỗi gia đình. Về cơ bản các vật phẩm sử dụng làm sính lễ thường được người XTiêng ấn định gồm: Tố, Ché, Xà lung, Lao đâm trâu, Xà gạc, Gùi, Trâu, Heo, Gà và Rượu cần, đây đều là những hiện vật có giá trị trong đời sống của người XTiêng./.

Tác giả: Đinh Nho Dương – Phạm ĐứcNgự

Lượt xem: 945

  • File đính kèm:

Bookmark and Share

Bình luận

chỉ mục.jpg

       Bảo tàng tỉnh Bình Phước

Đường Hồ Xuân Hương, phường Tân Phú ,
thành phố Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước

Email: baotangbinhphuoc@gmail.com
Điện thoại: 0271 6502 333 - 0271 3870 690

Giờ mở cửa
từ 8h-17h từ thứ Hai đến Chủ nhật
(Cả ngày Lễ và Tết)

>>> Đường tới Bảo tàng

TÌM-HIỂU-90-NĂM-LỊCH-SỬ-ĐẢNG-1.gif

HCM1.gif

Hệ thống mail công vụ 01.gif

covid-19.gif

LIÊN KẾT WEBSITE

Liên kết website ngành

Liên kết website trong tỉnh

Các Tạp chí văn hóa

THỐNG KÊ TRUY CẬP

Đang online: 12

Hôm nay: 103

Lượt truy cập: 333.255