banner_nomal-01.gif

Search

VAI TRÒ CỦA LỘC NINH TRONG CHIẾN DỊCH HỒ CHÍ MINH LỊCH SỬ

Nằm trong hệ thống các căn cứ địa của miền Đông Nam Bộ, Lộc Ninh với những đặc điểm riêng của mình đã góp phần quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, thống nhất Đất nước. Đặc biệt trong giai đoạn cuối của cuộc chiến tranh mà đỉnh cao là chiến dịch Hồ Chí Minh Lịch Sử.

1. Lộc Ninh với vai trò về chính trị, quân sự - Trong chiến dịch Hồ Chí Minh.

Sau khi chiến dịch Nguyễn Huệ kết thúc năm 1972, Lộc Ninh được giải phóng, vùng đất đai rộng lớn được mở rộng, hơn nữa Lộc Ninh có thế rừng rộng lớn, đặc biệt Lộc Ninh là địa phương có hệ thống giao thông thuận lợi, có quốc lộ 13 chạy từ Sài Gòn qua Lộc Ninh nối liền sang Campuchia. Ngoài ra còn có những con đường nối với quốc lộ 13 chạy đi Tây Ninh, thông qua Phước Long tạo thành một hệ thống đầu mối giao liên vật tải thuận lợi trên tất cả các mặt, đáp ứng được các vai trò về mặt chính trị, quân sự, ngoại giao… điều đó được thể hiện:

Về mặt chính trị:

Đầu 1973 để ổn định căn cứ đứng chân, tạo thuận lợi cho đấu tranh trên các mặt trận và để đáp ứng yêu cầu mới trong việc tổ chức, chỉ huy chính trị, Trung ương cục miền Nam và Bộ chỉ huy Miền đã quyết định chọn Lộc Ninh làm căn cứ địa của Bộ chỉ huy Miền. Tháng 2/1973 Bộ chỉ huy Miền chính thức về Tà Thiết. Việc chọn Lộc Ninh làm căn cứ có nhiều lý do. Lộc Ninh nằm trong vùng đất giải phóng giáp biên giới, đây cũng là đoạn cuối “đường mòn” Hồ Chí Minh nơi đông dân và đã có sẵn thế trận chiến tranh nhân dân được củng cố vững chắc. Hơn nữa căn cứ vừa phải đáp ứng yếu tố bí mật, vừa có khả năng tiến công…Chính vì vậy, Bộ chỉ huy Miền chọn Tà Thiết làm căn cứ và cũng từ đó Tà Thiết đã trở thành “rừng chính phủ”. Việc chọn Tà Thiết cũng gây bất ngờ cho địch vì lâu nay các căn cứ của ta thường đóng trong rừng sâu, nay chuyển đóng ở khu vực có dân, có rẫy (tuy không nhiều). Tà Thiết trong giai đoạn cuối cuộc kháng chiến đóng vai trò là căn cứ địa cách mạng, cơ quan đầu não của Bộ chính trị. Tại đây đã chứng kiến nhiều khoảnh khắc lịch sử quan trọng như: Quân Ủy – Bộ chỉ huy Miền đã đón đoàn cán bộ cấp cao của Bộ Tổng tham mưu quân đội nhân dân Việt Nam do Đại tướng Văn Tiến Dũng dẫn đầu từ Buôn Mê Thuột đến căn cứ xây dựng kế hoạch giải phóng Sài Gòn – Gia Định.

Ngày 14/4/1975, Bộ chỉ huy chiến dịch cũng đã nhận lệnh đổi tên chiến dịch Sài Gòn – Gia Định thành chiến dịch Hồ Chí Minh. Từ căn cứ Tà Thiết Bộ chỉ huy chiến dịch đã lệnh cho toàn quân và dân miền Nam thực hiện cuộc tổng tiến công trên toàn miền Nam. Ngày 26/4/1975 chiến dịch Hồ Chí Minh bắt đầu. Một bộ phận chỉ huy chiến dịch dời Tà Thiết (Lộc Ninh) về đóng tại Căm Xe (Bến Cát, Bình Dương). Như vậy căn cứ Tà Thiết đã làm tròn nhiệm vụ lịch sử là căn cứ cuối cùng của quân ủy và Bộ chỉ huy Miền đồng thời là căn cứ cơ bản của bộ chỉ huy chiến dịch Hồ Chí Minh, giải phóng miền Nam, góp phần quan trọng làm nên thắng lợi của chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.

Vũ Nguyệt 02 - 01.png

Bộ chỉ huy chiến dịch Hồ Chí Minh họp tại Tà Thiết, Lộc Ninh năm1975. (Nguồn: Bảo tàng tỉnh Bình Phước)

Bộ chỉ huy Miền không đóng gọn ở Tà Thiết mà trải rộng khắp hai xã lộc Thành, Lộc Tấn và nối tận Bù Đốp nên việc xây dựng và bảo vệ căn cứ của Bộ chỉ huy Miền gắn liền với công tác xây dựng và bảo vệ vùng giải phóng Lộc Ninh – Bù Đốp. Nên Trung ương cục miền Nam quyết định xây dựng Lộc Ninh thành “Thủ Phủ của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam”, nơi đây chính là nơi đón tiếp và làm việc với các phái đoàn thuộc Ủy Ban Quốc Tế và kiểm soát, giám sát phái đoàn ban liên hiệp bốn bên. Ngoài ra Lộc Ninh còn có sân bay nơi tiễn đưa trọng thể phái đoàn quân sự Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam lên máy bay về Sài Gòn dự phiên họp lần thứ nhất Ban liên hiệp quân sự 4 bên. Lộc Ninh còn là nơi đón tiếp anh chị em bị Mỹ giam cầm về tới Lộc Ninh… như vậy Lộc Ninh là một phần quan trọng trong hoạt động ngoại giao của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam giai đoạn 1973 - 1975.

Về quân sự:

Mặc dù hiệp định Pari về chấp dứt chiến tranh, lập lại hòa bình đã có hiệu lực nhưng quân ngụy vẫn ngày đêm hành quân, lấn chiếm vùng giải phóng. Khả năng quân Mỹ quay lại chiến trường chưa bị loại trừ. Nhận định được khả năng đó nên thực hiện nghị quyết của hội nghị, huyện Lộc Ninh đã đưa lực lượng địa phương tham gia tích cực vào việc xây dựng và bảo vệ căn cứ địa. Thời kỳ này hai đơn vị C.31 và C.32 được giao nhiệm vụ bảo vệ vòng ngoài của căn cứ, có nhiệm vụ tác chiến nếu địch đổ bộ xuống. Đồng thời trong thời gian này hàng ngàn hầm hố, giao thông hào đã được đào khắp đất Lộc Ninh, hình thành một  hệ thống bố phòng của thế trận chiến tranh nhân dân ở vùng căn cứ địa.

Là căn cứ địa của Bộ chỉ huy Miền, Lộc Ninh cũng là trung tâm quân sự, chính trị của phong trào cách mạng trong vùng. Lộc Ninh có căn cứ của tất cả cơ quan đầu não của Bộ chỉ huy Miền như Cục Tham Mưu, Cục Chính trị, Cục hậu cần…Lộc Ninh ngày ấy đã đáp ứng được sứ mệnh lịch sử của mình trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc.

2. Vai trò hậu phương trong chiến dịch Hồ Chí Minh.

- Lộc Ninh - Cục Hậu cần và nhân nhân làm nghĩa vụ hậu phương

Để đáp ứng sự phát triển nhanh chóng của cuộc chiến tranh thì cục Hậu cần Miền đã chuyển từ Campuchia về lập căn cứ tại khu vực cầu Trắng Lộc Hiệp, Lộc Ninh mang mật danh V.104 khu vực này vừa có rừng rậm, vừa có hồ nước tự nhiên vừa gần tuyến vận chuyển từ biên giới Campuchia sang, từ Tây Nam xuống Bắc Sài Gòn nên rất thuận tiện cho công tác tổ chức lực lượng bảo đảm hậu cần và tiếp nhận sự chỉ đạo của Bộ chỉ huy Miền…

Sau khi Lộc Ninh giải phóng thì lúc này vấn đề lương thực, thực phẩm ở đây gặp nhiều khó khăn. Kéo theo việc thu mua lương thực của Cục Hậu cần cũng gặp khó khăn. Thiếu đói trở thành vấn đề trước mắt cho các lực lượng cách mạng và toàn thể nhân dân trong vùng căn cứ. Để khắc phục khó khăn đó, Cục Hậu cần Miền cùng huyện ủy Lộc Ninh phát động phong trào sản xuất, tự túc lương thực. Công nhân cao su cũng nhanh chóng làm quen với canh tác cây lương thực. Nhân dân cùng bộ đội tham gia khai hoang, vỡ đất trồng cây lương thực. Từ đây vựa lúa Lộc Khánh được hình thành, chỉ trong thời gian ngắn vấn đề lương thực được khắc phục. Cục Hậu cần đã dự trữ được số lượng lớn lương thực đủ cung ứng cho các hoạt động của bộ đội và theo yêu cầu của chiến trường nhất là trong chiến dịch Hồ Chí Minh.

Trong giai đoạn cuối của cuộc chiến tranh đặc biệt chiến dịch Hồ Chí Minh Cục Hậu cần đóng vai trò vị trí chiến lược hết sức quan trọng đối với chiến trường B2 nói riêng và Miền Đông Nam Bộ nói chung, là cơ sở tập trung yếu phẩm trang thiết bị của hậu phương lớn miền Bắc phục vụ, chi viện cho chiến trường Miền Nam, đồng thời là điểm xây dựng lực lượng tại chỗ phục vụ cho chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.

-  Lộc Ninh – Đoạn cuối đường mòn Hồ Chí Minh hậu phương trực tiếp của chiến dịch Hồ Chí Minh.

Lộc Ninh có hệ thống giao thông vận tải tương đối thuận lợi, là nơi điểm cuối của đoạn đường mòn Hồ Chí Minh, đặc biệt từ sau khi giải phóng hệ thống giao thông được thông suốt theo tuyến đường vận tải đến Bắc Sài Gòn được nhanh chóng. Như một sự thăng hoa đoạn cuối đường mòn Hồ Chí Minh trong chiến dịch Hồ Chí Minh đã trở thành con đường chi viện hậu phương lớn cho tiền tuyến, trong những năm 1972 – 1975 việc vận chuyển vũ khí, hàng hóa, thuốc men, quân tư trang cung cấp số lượng lớn cho chiến trường B2. Đây cũng là điểm xuất phát của các binh đoàn tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh.

Cũng từ vùng căn cứ Lộc Ninh 6 tuyến vận tải bảo đảm cho các hướng tiến công vào Sài Gòn được hình thành:

+ Tuyến 1:  Từ Lộc Ninh, Đồng Xoài đi Tà Lài, Cây Gáo, Vĩnh An tới Đoàn 814 La Ngà, Xuân Lộc và Túc Trưng, Dầu Giây đảm bảo cho hướng Đông.

+ Tuyến 2: Từ Bù Gia Mập, Lộc Ninh, Đồng Xoài đi Bến Cầu tới các cụm thuộc đoàn 210 đảm bảo cho hướng Bắc.

+ Tuyến 3: Từ Đồng Xoài, Lộc Ninh đi Chơn Thành, Dầu Tiếng tới Đoàn 235 đảm bảo cho hướng Tây Bắc.

+ Tuyến 4: Từ Lộc Ninh đi An Lộc, Võ Tùng, Dầu Tiếng, đảm bảo cho hướng Tây Bắc.

+ Tuyến 5: Từ Bù Đốp, Lộc Ninh, Đồng Xoài đi Lò Gò, Tà Nông xuống nam đường 1 với Đoàn 230 và 240, bảo đảm cho hướng Tây và hướng Nam.

+ Tuyến 6: Là tuyến dự bị trên trục lộ 13 đi Bến Cát, Bình Dương và từ lộ 13 đến Dầu Tiếng, Gò Dầu xuống Đoàn 240, tạo thế liên hoàn trên các hướng.

Lộc Ninh đã trở thành nơi tập kết sức người, sức của của chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử hoàn thành nhiệm vụ là hậu phương trực tiếp của chiến trường.

- Lộc Ninh – Nơi dự trữ, cung cấp xăng dầu cho chiến dịch.

Vũ Nguyệt 02 - 02.png

Tổng kho nhiên liệu Lộc Quang VK98. (Nguồn: Internet)

Cuối 1973 và đầu năm 1974 một mạng lưới đường vận tải cơ giới nối từ Lộc Ninh đến các chiến trường đã được xây dựng từ thượng Đức, dọc biên giới đến Lộc Ninh, từ Lộc Ninh đi Bắc Tây Ninh…với những thuận lợi đó cuối 1974, số lương thực, vũ khí, xăng dầu mà B2 dự trữ đã lên tới 45.000 tấn đủ cung cấp cho 200.000 người hoạt động tác chiến liên tục trong 6 tháng.

Do du cầu về cung cấp xăng dầu chuẩn bị cho chiến dịch cuối cùng cuộc kháng chiến nên ngay sau khi Thượng Đức được giải phóng, Bộ tư lệnh mở ngay tuyến đường ống dẫn dầu vào chiến trường Nam Bộ. Tháng 3/1975, tuyến đường ống này đã đến với Lộc Ninh. Trước khi chiến dịch Hồ Chí Minh diễn ra, lượng xăng dầu dự trữ cho chiến dịch đạt con số hơn 50 triệu lít. Chiến trường B2 được xây dựng 5 trạm thì 3 trạm nằm trên đất Bình Phước (mật danh là các VK): VK94 ở Lộc Tấn, VK96 ở Bù Gia Mập, VK98 ở Lộc Ninh. Trong đó VK98 làm trạm chính, là trạm bãi bồn xăng chứa rất lớn gồm 7 bồn chứa bằng sắt thép được nối liền với nhau. Mỗi bồn có sức chứa 250.000 lít. Trong suốt quá trình phục vụ tiến công mùa xuân năm 1975, các trạm xăng dầu ở Lộc Ninh luôn giữ được bí mật và hoạt động an toàn, cung cấp xăng dầu cho xe cơ giới hoạt động, vận chuyển cho các binh chủng đầy đủ lượng xăng dầu phục vụ cho chiến dịch giải phóng Sài Gòn.

Như vậy, Lộc Ninh không chỉ là một trung tâm chính trị mà còn là nơi lưu trú, vận chuyển lương thực, vũ khí, tư trang, lực lượng bộ đội… làm nên thắng lợi của chiến dịch Hồ Chí Minh.

Tóm lại, Lộc Ninh không chỉ làm nhiệm vụ bảo vệ và phát triển các hoạt động của Bộ chỉ huy Miền, một căn cứ hậu cần chiến lược mà còn là căn cứ cơ bản của Bộ chỉ huy chiến dịch, góp phần quan trọng làm nên chiến thắng của chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Đất Nước./.

Tác giả bài viết: Vũ Thị Nguyệt

* Tài liệu tham khảo:

1. Lộc Ninh Lịch Sử và Truyền Thống (1930 – 2000);

2. Đường Hồ Chí Minh từ Nam Tây Nguyên Đến Miền Đông Nam Bộ;

3. Căn Cứ Bộ Chỉ Huy Quân Giải Phóng Miền Nam Việt Nam Tại Tà Thiết (1972 – 1975).

Lượt xem: 985

  • File đính kèm:

Bookmark and Share

Bình luận

chỉ mục.jpg

       Bảo tàng tỉnh Bình Phước

Đường Hồ Xuân Hương, phường Tân Phú ,
thành phố Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước

Email: baotangbinhphuoc@gmail.com
Điện thoại: 0271 6502 333 - 0271 3870 690

Giờ mở cửa
từ 8h-17h từ thứ Hai đến Chủ nhật
(Cả ngày Lễ và Tết)

>>> Đường tới Bảo tàng

TÌM-HIỂU-90-NĂM-LỊCH-SỬ-ĐẢNG-1.gif

HCM1.gif

Hệ thống mail công vụ 01.gif

covid-19.gif

LIÊN KẾT WEBSITE

Liên kết website ngành

Liên kết website trong tỉnh

Các Tạp chí văn hóa

THỐNG KÊ TRUY CẬP

Đang online: 9

Hôm nay: 227

Lượt truy cập: 357.790